Debat

Milieusector strategisch ten strijde tegen tekort aan talent

Een onderzoek naar de wensen van generaties, een branchebrede marketingcampagne en actieve benadering van (basis)scholieren. Deze en andere ambities hebben zes vertegenwoordigers van de milieusector gezamenlijk uitgesproken om de instroom van jonge talenten in de sector te laten toenemen. Oftewel: de én, én, én-oplossing voor dat éne doel: meer  milieuprofessionals.

Het werkveld is slecht georganiseerd, diffuus en daardoor niet goed herkenbaar; de term 'milieu' is 'uit'; opleidingen onderwijzen niet wat werkgevers nodig hebben; het gemiddelde salaris in de milieusector is te laag; mensen hebben het idee dat het milieu 'wel geregeld' is in Nederland.

Mogelijke oorzaken voor het gebrek aan belangstelling onder jongeren voor een milieugerelateerde opleiding zijn niet moeilijk te noemen. Maar nu nog een oplossing vinden voor het probleem, het liefst een oplossing waar alle relevante partijen in de sector aan meewerken. Dat was de insteek van het debat over de toekomst van de milieuarbeidsmarkt, dat op initiatief van de VVM en de Zuid-Hollandse Kennismakelaars Milieu* werd gehouden tijdens de beurs Milieu 2010. Immers, de populariteit van de milieuopleidingen neemt af, jongeren staan niet meer te trappelen voor een carrière in de milieuwereld. En dat terwijl de vergrijzing op de loer ligt, en overheid en bedrijfsleven met lede ogen een tekort aan hoogopgeleide milieuprofessionals op zich af zien komen.

Pretpakket

Want de échte specialisten moeten nu al met een vergrootglas worden gezocht, weet Jos Theeuwen, hoofd Bodem bij Grontmij en deelnemer aan het debat: 'Voor specialistische bacheloropleidingen lopen ze nog wel warm. Maar als master kiezen ze vervolgens een sociaal-maatschappelijk pretpakket! Wat wij willen, zijn mensen met specialistische kennis, die we zelf vervolgens wel wereldwijs kunnen maken. Slechts enkele tientallen studenten kiezen nog maar voor fysische geografie. Al die beta's gaan Psychologie studeren.' Teeuwen wijt de oorzaak aan het feit dat er steeds minder pure wis-, natuur- en scheikunde meer wordt onderwezen. 'Dergelijke vakken worden meer in een maatschappelijke context geplaatst.'

Bert Schutte, voorzitter van het landelijk overleg HBO-opleidingen Milieukunde, kan de verminderde belangstelling voor milieuopleidingen met cijfers onderbouwen. 'Begin jaren tachtig telde Nederland twintig milieuopleidingen. Nu zijn dit er nog maar zes.' Voor duale opleidingen groeit echter de belangstelling, signaleert Schutte. 'Dit zijn mensen die al even werken, vervolgens op welke manier dan ook in aanraking zijn gekomen met 'milieu', en denken: dat is iets voor mij.' Richard Schout, directievoorzitter van Aequor: 'Milieu is politiek gezien uit de gratie. Niet zo vreemd dat mensen geen belangstelling mee hebben voor het onderwerp.'

Imago, geld en buitenland

De oplossingen vliegen al snel door de zaal. 'We moeten ons duffe imago veranderen.' 'We hébben niet eens een imago!' 'Techniek moet tastbaarder worden, weg met die lappen tekst.' 'Jullie zeggen dat jullie zulk boeiend werk bieden, maar weten jullie eigenlijk wel wat jongeren willen?' 'Geef ze meer salaris'. 'Geld is juist niet belangrijk meer.' 'Niet één keer, maar regelmatig langskomen op basisscholen om over het werk te vertellen.' 'Vervang het woord 'milieu' door 'duurzaamheid'.  'Het milieu is misschien in Nederland wel geregeld, maar kijk eens over de grens?'

Huiberdien Sweeris, senior projectmedewerker van het programma Human Capital Water & Delta van het Netherlands Water Partnership (NWP), kent het probleem waar de milieusector voor staat. 'Het programma Human Capital Water & Delta probeert het aankomende tekort in de watersector een halt toe te roepen. Met de hele watersector, van kennisinstellingen tot maatschappelijke organisaties, hebben we gezegd: dit kan zo niet langer.'

Branchebrede aanpak

Het is precies die branchebrede aanpak die Wil van Delft, programmamanager Uitvoering met Ambitie bij het Ministerie van VROM, ook in de milieusector wil zien. 'Ik zit me hier te verbazen', zegt Van Delft,. 'Ik hoor hier dertig oplossingen, maar geen gestructureerde aanpak vanuit de branche. Jullie moeten je veel meer als sector profileren. En die machteloosheid eruit halen. Je bént namelijk niet machteloos.'

Van Delft noemt het belang van een goede sectorbrede marketingcampagne, het structureel bezoeken van basis- en middelbare scholen om in een zo vroeg mogelijk stadium de belangstelling voor het onderwerp 'milieu' te wekken, en het verdiepen in de wensen van nieuwe generaties. Concreet zegt hij toe het initiatief te nemen voor die sectorbrede aanpak: door het aanstellen van projectleiders, het maken van een heldere analyse van het probleem, en een plan van aanpak, dat moet leiden tot een strategie gefaciliteerd door de VVM. De én, én, én-oplossing noemt Van Delft het. Maar deze keer als één team.   

*De provincie Zuid-Holland en de vijf regionale uitvoeringsdiensten i.o. (Milieudienst Midden-Holland, Milieudienst West-Holland, Milieudienst Zuid-Holland Zuid, Milieudienst Rijnmond en Omgevingsdienst Haaglanden i.o.) proberen sinds eind 2009 invulling te geven aan een structurele onderlinge samenwerking op gebied van werving, imago, scholing en kennisdeling.